Jesion wyniosły

Fraxinus excelsior

Jesion wyniosły
pochodzenie / występowanie:
W przypadku rodzimego jesionu wyniosłego chodzi o bardzo rozpowszechniony gatunek, który występuje w lasach wilgotnych i podmokłych. Często znajdziemy go wzdłuż cieków wodnych w lasach mieszanych z olszą. Może też jednak występować na bardziej suchych stanowiskach. W Górnych Łużycach jesion jest rozpowszechniony od obszarów górskich aż po niziny. Często był sadzony wzdłuż dróg.


wygląd:
W fazie wegetacji jesion wyniosły można łatwo rozpoznać po liściach, które mają 20-25 cm długości, są naprzeciwległe, nieparzystopierzaste, z 9-13 listkami w 4-5 parach. Poszczególne listki są jajowate lub lancetowate, podłużnie zaostrzone, drobno i ostro piłkowane, przy ogonku siedzące. Jesion można pomylić z robinią akacjową, której liście mają jednak gładkie brzegi i są jajowatego kształtu. Zimą rzucają się w oczy czarne pąki. Kwiaty pojawiają się przed puszczaniem liści w kwietniu, są jedno- lub dwupłciowe, nagie, w wielu kolorach, od białego po różne odcienie różu. Z owoców wyrastających z kwiatów żeńskich rozwijają się wąskie, podłużne skrzydlate orzeszki, błyszczące, koloru brązowego, które zobaczymy na drzewie we wrześniu. Jesion osiąga do 40 m wysokości i wiek 300 lat.


wykorzystanie:
Jesion ma ciężkie i twarde drewno bardzo dobrej jakości. Znajduje zastosowanie jako ciężkie drewno, także przy produkcji sklejki. Było używane do produkcji trzonków do młotków, łopat i siekier, ponieważ jest też mocne, sprężyste i elastyczne. Z tego samego powodu drewno jesionowe znalazło zastosowanie w produkcji przyrządów sportowych i gimnastycznych, np. drabinek lub sań. Najlepiej nadaje się do produkcji cembrowin, dyszli, wozów drabiniastych Liśćmi jesionowymi karmiono zimą bydło domowe. Był też sadzony wzdłuż dróg i w miastach, przede wszystkim w miejscach wyżej położonych.


ciekawostka:
Od lat 90. ubiegłego wieku jesiony coraz częściej obumierają. Na pniu tworzą się plamy, liście więdną i opadają. W ekstremalnych przypadkach mogą obumierać całe gałęzie. Choroba atakuje też młode drzewa. W Niemczech straty sięgają aż 1/3 drzewostanu jesionowego. Za obumieranie jesionów odpowiadają nieznane dotychczas grzyby. Te mikroorganizmy, oprócz innych jednokomórkowych grzybów, zasiedlają uszkodzone miejsca na drzewie, mogą przeniknąć do drewna i osłabić jesion. Badacze starają się obecnie wyhodować takie jesiony, które byłyby odporne na te szkodliwe grzyby.